Kanser Terimleri Sözlüğü

0
244
kanser terimleri sözlüğü

Kanser; çağımızın en büyük sağlık sorunlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Böbrek, akciğer, pankreas, testis, mesane, meme, prostat gibi farklı organlarda ve dokularda görülen kanser için farklı tedavi yöntemleri kullanılmaktadır.

Son yıllarda geliştirilen tanı ve tedavi uygulamalarıyla birlikte ölüm oranları düşen kanser hastalıklarında kullanılan terimler ve tanımlar farklılaşmaktadır. Doktorunuzun hastalığınızın detayları ve seyri sırasında kullanacağı, sizin de yabancı olmamanız gereken kanser terimleri şunlardır:

A HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Adenom: İyi huylu, selim, benign

Adjuvan: Cerrahiye ek verilen kemoterapi

Akit: Allojenik KİT (doku uyumlu vericiden alınan iliğin hastaya verilmesi)

Akut: Hızlı, kısa süreli

Alfa-fetoprotein (ALP): Germ hücreli tümörlere özgü biyokimyasal gösterge

Alopesi: Saç dökülmesi

Alternatif tıp: Tıbben kabul edilmiş tedaviler dışındaki otlar v.s ile tedavi

Analjezik: Ağrı kesici

Anemi: Kansızlık

Anksiyete: Endişe

Anoreksi: İştahsızlık

Antiemetik: Kusma önleyici

Antienflamatuar: İltihap (yangı) azaltıcı

Antioksidant: Oksitlenmeye karşı koruyucu

Aspirasyon: Besin veya sıvının solunum yollarına ve akciğere kaçması

 

B HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Benign: İyi huylu, selim, adenom

Beta-human koryonik gonadotropin (BHCG): Germ hücreli tümörlere özgü biyokimyasal gösterge

Biyopsi: Teşhis koymak amacıyla, hücre ve doku örneği alınması.

Blast: Hücrelerin olgunlaşmamış anormal şekli

BT (bilgisayarlı tomografi): X ışını aracılığı ile görüntüleme

Büyüme faktörü: Kan değerleri düştüğünde yükseltmek için verilen ilaç

 

C HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Carcinoma İn Situ (CSI): Yalnız hücrelerde başlayan, başka dokulara veya vücudun başka bölümlerine sıçramamış kanser türü.

 

D HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Destek tedavi: Kemoterapinin yan etkilerine karşı kullanılan tedavi

Diagnoz: Tanı

DNA: Kromozomlarda genlerin temel yapısı

Düzelme: Tümör gerilmesi, ancak tedavi sonrası başlangıç büyüklüğünün ½‘sinden daha büyük kalması

 

E HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Ekimoz: Deride geniş morluklar, kanamalar

Ekstravazasyon: Damar dışına ilaç veya serum sızması

Emboli: Damarı tıkayan pıhtı

Enflamasyon: İltihap, yangı

Evreleme: Vücuttaki yayılımına göre hastalığın derecesinin belirlenmesi

 

F HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Fibroid: Genellikle uterusta bulunan iyi huylu tümördür.

Florid: Dişlerin zarar görmesini engelleyen kimyasal bileşim.

Folik asit: Hücre çoğalmasında etkili bir vitamin

Fotosensivite: Işığa aşırı duyarlık

 

G HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Gamma knife Cyber knife: Küçük bir alanda gama ışınlarını odaklayarak bir çeşit radyoterapi

Gen: Kromozomu oluşturan kalıtım bilgilerini taşıyan yapılar

Gen tedavisi: Kalıtsal hastalıkları gen nakli yaparak düzeltme

Gen testi: Kalıtsal hastalıkları bozuk geni arayarak bulma

 

H HARFİ  – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

HLA tiplemesi: Kemik iliği nakli için hastadan ve yakınlarından kan alınarak doku grubu antijenlerinin belirlenmesi

Hematolog: Kan bilim uzmanı

Hemogram: Tam kan sayımı

Hiperkeratoz: Deride aşırı kalınlaşıp sertleşme

Hiperpigmantasyon: Deride aşırı pigment yapımı İlerleme Tedavi sırasında hastalık ilerlermesi veya tümörün büyümesi

 

İ HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

İmmün sistem: Bağışıklık sistemi

İmmunoterapi: Bağışıklığı artırıcı ilaçlar ile tedavi

İnsidans: Sıklık

İnternal ışınlama: Radyoaktif madde içeren taşıyıcıların dokuya yerleştirilerek yapılan tedavi.

İnterstisyel tedavi: Radyoaktif maddenin doku içine yerleştirilmesi ile yapılan tedavi.

İntra-operatif ışınlama: Eksternal tedavinin bir çeşidi. Cerrahi ile aynı anda tümör yatağına ve çevresini yüksek dozlar kullanılarak yapılan ışınlama.

İntramüsküler (İM): Kas içine

İntratekal (İT): Beyin-omurilik sıvısı içine

İntravenöz (İV): Damar içine

İnvazif: Yayılımcı, girişim gerektiren

İyileşme (şifa): Hastalık bulgularının tümü ile görülmediği sürenin en azından 5 yılı aşması

 

K HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Karsinojen: Kanser yapıcı

Karsinom: Kötü huylu, habis, malign

Kateter: Kanal içine takılan yumuşak slilindir şeklinde alet (idrar kateteri, damar kateteri v.s.)

Kemik iliği aspirasyonu: Kan yapan elemanların görülebilmesi için kemik iliğinden iğne ile örnek alınıp değerlendirmesi

Kemoterapi: Kanserin ilaçla tedavisi

Kit: Kemik iliği transplantasyonu, ilik nakli (AKİT: Allojenik KİT, OKİT: Otolog KİT)

Kolonoskopi: Uzun, esnek ve ucunda kamera, ışıklı, kesme ve toplama düzeni bulunan ve makattan girilerek kalın barsaktaki anormalliklerin taramasının yapılması

Kolposkopi: Büyüteçli bir alet yardımıyla rahim ağzının gözlenmesi ve incelenmesi

Konstipasyon: Kabızlık

Konvansiyonel tedavi: Bilinen standart tedavi Kortizon, Steroid Tedavide kullanılan bir çeşit hormon

Kromozom: Kalıtım materyeli

Kronik: Uzun süreli, yavaş gelişen

 

L HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Lampektomi: Sağlıklı bir hücreye yayılabilen tümörün çevreden az miktar dokuyla birlikte çıkartılması

Laparoskopi, laparatomi: Vücut boşluklarının cerrahi olarak açılarak veya bir boru ile girilerek tetkiki, gerekirse tedavisi

Lenf bezleri: Vücutta savunma hücrelerini üreten bezler

Lenfoma: Lenf sisteminden kaynaklanan kanser türü

Lob: Hodgkin, Hodgkin-dışı (Burkitt, anaplastik, lenfoblastik) Parçalı organlarda bölüm, kısım (Akciğer lopları, Karaciğer lopları vb.)

Lomber ponksiyon: Beyin omurilik sıvısını incelemek için belden iğne ile sıvı alınması

Lökopeni: Akyuvar sayısı düşüklüğü

Lösemi: Kan kanseri. ALL (Akut lenfoblastik lösemi); AML (Akut myeblastil lösemi); KML (kronik miyeloid lösemi)

 

M HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Malign: Kötü huylu, habis, karsinom

Mamografi: Anormal durumların kontrolü için memenin röntgen filminin çekilmesidir.

Mastektomi: Kanserin bulaştığı göğsü almaya yönelik yapılan cerrahi müdahale, meme ameliyatı.

Melanoma: Deriye rengini veren hücrelerin içinde kanserli hücrelerin bulunduğu deri kanseri türüdür.

Metastaz: Kanserli hücrelerin kan-lenf damarları veya komşuluk yoluyla diğer organlara yayılması

Morfin: Kuvvetli ağrı kesici

MR (manyetik rezonans): Mıknatıs ve radyo dalgaları aracılığı ile görüntüleme

 

N HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Neoadjuvan Tedavi: Radyasyon ve kemoterapinin cerrahi müdahaleden önce verilmesi

Nodül: Küçük hastalıklı kitle

Nötrofil: Akyuvarların enfeksiyonlara karşı savunmada önemli bir grubu

Nötropeni, febril nötropeni: Akyuvarların bir bölümü olan nötrofil denen parçalı hücrelerin azalması. Bu azalmaya ateş eşlik ediyor ise febril nötropeni adını alır.

Nüks: Tekrarlama, relaps, rezidiv

 

O – Ö HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Okit: Otolog KİT (hastanın kendisinden alınan iliğin kemoterapi sonrası kendisine verilmesi)

Onkolog: Kanser bilim uzmanı

Opioid: Uyuşturucu ilaç

Oral: Ağız yolu ile

Özofajit: Yutak iltihabı P53 geni Tümör baskılayıcı gen. Etkisiz kalması tümör oluşumunu artırır.

 

P HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Palyatif: Kesin çözüm getirmeyen, geçici yarar sağlayan

Parasetamol: Bir tür ağrı kesici

Parsiyel remisyon: Tümör boyutlarının ilk boyutlarından en az ½’den fazla küçülmesi

Patolog: Kanserli dokuyu inceleyip tanı koyan bilim adamı

Perfüzyon: Sıvının damar yolu ile verilmesi

Periferik: Kan yayması Kan hücrelerinin çevre kanından alınıp, boyanıp mikroskopta incelenmesi

PET tarama (pozitron emisyon tomografisi): Bir nükleer tıp yöntemi ile bilgisayarlı tomografinin birlikte değerlendirilmesine dayanan görüntüleme yöntemi

Peteşi: Noktavi deri kanamaları

Pnömoni: Zatürrie proflaktik koruyucu

Prognoz: Hastalığın nasıl ilerleyeceğini ve iyileşme ihtimalini belirtmek için kullanılan bir terim

 

R HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Radyoterapi: Kanserin ışınlar ile tedavisi

Refrakter hastalık: Kanser tedaviye dirençli olması durumu

Remisyon: Hastalığın belirti ve bulgularının geçici veya sürekli olarak ortadan kalkması

 

S HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Sarkoma: Bir çeşit bağ dokusu kanseri

Semptom: Belirti

Serebral, kranial: Beyine ait

Sintigrafi: Radyoizotop enjekte edilerek görüntüleme

Sistemik hastalık: Tüm vücudu ilgilendiren veya vücuda yayılmış hastalık

Stabil hastalık: Tedavi sonrası hastalığın iyileşmeme veya kötüleşmeme, aynı kalma durumu

Steroid: Kortizon Tedavide kullanılan bir çeşit hormon

Stomatit: Ağız yarası

Subkutan (SC): Derialtı

Sürvi: Sağkalım

Şok: Ani fizik veya bilinç durumu bozukluğu

 

T HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Teleterapi: Radyasyon kaynağının bedenden belli uzaklıkta olması sağlanarak yapılan tedavi.

Transplantasyon: Organ nakli

Trombosit: Kanın pıhtılaşmasını sağlayarak kanamayı durduran özel kan hücreleri.

Tümör marker: Tümör belirleyici, gösterge (AFP, CEA gibi)

Tümör, Ur, Neoplazma: Hücrelerinin kontrolsüzce gereğinden fazla çoğalarak oluşturdukları iyi ya da kötü huylu kitle

Tomografi (Bilgisayarlı Tomografi, BT) : Röntgen ışınları kullanılarak vücudun içinin görüntülenmesi

Tümör, Ur, Neoplazma: Hücrelerinin kontrolsüzce gereğinden fazla çoğalarak oluşturdukları iyi ya da kötü huylu kitle

Tümör marker: Tümör belirleyici, gösterge (AFP, CEA gibi)

 

U HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

US Ultrasonografi: Ses dalgaları aracılığı ile görüntüleme

 

X HARFİ – KANSER TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

X-ışınları:  Düşük enerjilerde hastalığı tanımada, yüksek enerjilerde kanseri tedavi etmede kullanılan radyasyon.

Kanser terimleri sözlüğünü inceleyerek hastalığınız hakkında daha iyi bilgi alabilir ve tedavi boyunca karşılaşacağınız kelimeleri daha net anlamlandırabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here