Kanser Taraması Nasıl Yapılır? Kullanılan Testler Nelerdir?

0
300
kanser taraması

Kanser taraması, belirtileri görülmeden evvel bazı kanser türlerini tespit etmeye yardımcı olan testlerdir. Kanser nedeniyle ölen kişilerin sayısını azaltmak, kanser ölümlerini tamamen ortadan kaldırmak ve hastalığa yakalanan kişilerin sayısını düşürmek kanser taramaları ile amaçlanmaktadır.

Kanser taramaları; kanseri mümkün olan en erken safhada yakalamak için yapılır. Genetik ya da yaşam biçiminden kaynaklanan kanser durumları uygulanan testlerle rahatlıkla tespit edilebilmektedir.

Kanser Tarama Testleri Çeşitleri

Her kanser için farklı tarama ve tanı testleri yapılmaktadır. Bazı kanser türleri içinse tanı koyacak kadar kesinlik içeren taramalar olmayabilir. Her geçen gün kanser tanı ve tedavisi için yeni yöntemler geliştirilmektedir. En çok kullanılan kanser taramaları:

Meme Kanseri

  • Evde meme muayenesi: Kadınlara ayda en az 1 kez yapmaları önerilen evde meme muayenesi erken tanı için en önemli uygulamalardan biridir. Herhangi bir anormallikte vakit kaybetmeden doktora başvurulması önemlidir.
  • Mamografi: Meme kanseri taraması olarak kullanılan mamografi özel olarak tasarlanmış bir röntgen türüdür. Göğüste tümör ya da herhangi bir kitle mamografi sayesinde belirlenebilir.
  • Klinik meme muayenesi: Bir tıp uzmanının göğsün boyut veya biçiminde herhangi bir değişiklik olup olmadığını kontrol etmesidir.
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Kanser taraması olarak kullanılan MR, göğüs kanseri riski yüksek olan kadınlar, yoğun göğüsleri olan kadınlar veya göğüs muayenesinde yumru bulunanlar için kullanılabilir.

Rahim Ağzı Kanseri

  • İnsan papilloma virüsü (HPV) testi: Kanser taraması testi olarak kullanılan HPV yapılırken rahim ağzından smear alır gibi sürüntü şeklinde fırça ile hücreler toplanarak bir sıvı dolu kap içerisinde laboratuvara gönderilir. Rahim ağzı kanseri olup olmadığı anlaşılır.
  • Pap testi: Kanser taramaları arasındaki PAP testi, HPV testiyle kombine edilerek uygulanır.
  • Simir testi: Simir testi taramasına 18 yaşında veya herhangi bir yaşta başlayan ilk cinsel ilişki ile başlanmalıdır. Rahim ağzı kanseri için en hızlı sonuç veren testlerdendir.

Kolorektal Kanser (Bağırsak)

  • Sigmoidoskopi: Kanser taraması olarak kullanılan bu yöntemde sigmoidoskop adı verilen esnek, aydınlatılmış bir tüp kullanılır. Polipler ve kolonlar kontrol edilir.
  • Kolonoskopi: Kanser taramaları arasındaki kolonoskopide doktor rektuma kolonoskop adı verilen esnek, ışıklı bir tüp yerleştirir. Kolonin polip ya da kanser olup olmadığına bakılır.
  • Dışkı DNA testi: Poliplerde ve kanserlerde bulunan DNA değişikliklerinin kontrol edildiği testlerdir.
  • Çift kontrast baryum enema: Kolon ve rektumun röntgen muayenesi olan baryum enema, kalın bağırsak ve rektumun öne çıkmasına yardımcı olur.

Baş ve Boyun Kanserleri

  • Genel sağlık taraması: Baş ve boyun kanserlerini tespit etmek için kullanılan genel kanser taramaları burun, ağız ve boğazda anormallikler olup olmadığını ortaya çıkarmaktadır.

Akciğer Kanseri

  • BT: Düşük doz veya spiral bilgisayarlı tomografi taraması ile vücudun üç boyutlu bir resmi çıkarılır. Görüntüler daha sonra birleştirilerek anormallik ve tümör olup olmadığı incelenir.

Prostat Kanseri

  • Dijital rektal muayene (DRE): Kanser taraması olarak kullanılan rektal muayenede doktor, eldivenle yağlanmış bir parmak takarak prostatta herhangi bir düzensizlik olup olmadığını inceler. Prostat kanseri teşhisi koymak için ilk muayene genellikle bu şekilde yapılır.
  • Prostat spesifik antijen (PSA) testi: Prostat kanseri olan erkeklerde normalden yüksek seviyede bulunan PSA maddesini ölçmek için bu test kullanılır.

Testis Kanseri

  • Evde testis muayenesi: 12-35 yaş aralığında, özellikle inmemiş testis öyküsü olan erkeklerin ayda en az 1 kez yapmaları önerilen evde testis muayenesi erken tanı için en önemli uygulamalardan biridir. Testis kanseri testiste sert ağrısız kitle olarak kendini gösterir. Herhangi bir anormallikte vakit kaybetmeden doktora başvurulması önemlidir.

Kimler Kanser Taraması Yaptırmalı?

Kanser taraması, belirtiler görülsün ya da görülmesin her yaşta yapılması gereken testlerdir. Fakat yüksek riskli olan erkek ve kadınlarda kanser teşhisi için sık sık tarama yapılması gerekir. Örneğin:

  • 20 – 39 yaş arası kontrol aralığı 3 yıl olmakla birlikte erkeklerde ağız boşluğu, tiroid bezi, lenf bezleri, testisler ve prostat muayenesi; kadınlarda ağız boşluğu, tiroid bezi, lenf bezleri ve yumurtalıklar önde gelmek üzere genel muayene yapılmalıdır. PAP testi de cinsel yaşamı başlayan kadınlarda yılda 1 uygulanmalıdır.
  • 40 – 50 yaş arası kontrol aralığı 1 yıl olmakla birlikte erkekler için erkeklerde ağız boşluğu, tiroid bezi, lenf bezleri, testisler, prostat ve makattan tuşe muayenesi; kadınlarda ağız boşluğu, tiroid bezi, lenf bezleri, yumurtalık ve makattan tuşe muayenesi yapılmalıdır.
  • 50 yaş üzeri kontrol aralığı 3 – 5 yıl olmakla birlikte erkeklerde yukarıdakilere ek olarak dışkıda kanama testi, gerekirse kalın barsak endoskopisi; kadınlarda ek olarak kanama testi, kalın barsak endoskopisi ve mamografi yapılmalıdır.

Her yıl binlerce insanın hayatını kaybettiği kanser için yılda en az 1 kez vakit ayırarak tarama testleri yaptırmak erken tanı ve tedaviyi kolaylaştıracaktır.

Kanser Taraması Ücretleri

Kanser taraması fiyatları, önceki yıllarda erken tanıyı zorlaştırsa da günümüzde kanser taraması ücretsiz olarak yapıldığı için kanserin erkenden teşhis edilmesi kolaylaşmaya başlamıştır. Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM), Toplum Sağlığı Merkezi (TSM) ve Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) kanser taramaları ücretsiz olarak yapılmaktadır. Toplumun kanser konusunda bilinçlenmesi için aile hekimleri ve sağlık çalışanları vatandaşlara destek olmaktadır.

Kanser taramaları, günümüzün en büyük sağlık sorunlarından biri olan kanserin tanı ve teşhisini kolaylaştırdığı için mutlaka yapılması ve ertelenmemesi gereken testlerdir. Sağlığını ve geleceğini düşünen herkesin düzenli kanser taraması yaptırması gereklidir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here