İdrar Yolu Enfeksiyonları Nelerdir? Nasıl Teşhis Edilir?

0
151
idrar yolu enfeksiyonu

İdrar yolu enfeksiyonu, özellikle kadınlarda sıkça rastlanan ve farklı mikroorganizmalardan kaynaklanan problemlerdir. Vücut tarafından idrar yolu ile atılabilen bakteriler, bazı durumlarda ve etkenlere bağlı olarak vücuttan atılamayabilir. Yoğunluğunun artmasıyla da enfeksiyona ve ağrıya neden olabilir. Bazen kendiliğinden geçeceği gibi, bazen de doktorun uygun gördüğü tedaviler ya da antibiyotiklerle tedavi edilebilir.

İdrar yolu enfeksiyonları çok sık olmasa da çocuklarda da rastlanılan bir rahatsızlıktır. Bu hastalığa neden olan başlıca faktör bakterilerdir. Vücudun savunma mekanizmasını da bozan bu bakteriler; böbrekler, mesane, idrar kanalları, üretrada enfeksiyona neden olabilir.

İdrar yolu enfeksiyonuna neden olan mikropların en bilineni insan dışkısında var olan E.coli mikrobudur. İdrar yolu enfeksiyonu, mikrobun etki ettiği alana göre farklı adlar alabilir. İdrar yolu enfeksiyonu çeşitleri kadınlarda ve erkeklerde ayrı ayrı isimlendirilebilir. İdrar torbasında en çok görülen hastalık olan sistit ya da erkeklerde prostatit enfeksiyon kaynaklı hastalıklar olarak örnek verilebilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Çeşitleri

“İdrar yolu enfeksiyonları nelerdir?” sorunuzu yanıtlamadan önce idrar yolu enfeksiyonlarının genel olarak alt idrar yollarında başladığını belirtelim. Bazı bakteriler üretradan girerek yukarı idrar torbasına da yayılabilirler. Bazı durumlarda ise üretranın enfeksiyonu (üretrit) aynı zamanda bulunabilir. İdrar torbasındaki bakteriler üreterler vasıtasıyla böbreklere de çıkabilirler.

Kadınların idrar yolu enfeksiyonu geçirme ihtimali erkeklerden daha yüksektir. Çünkü kadınlarda üretra erkeklerden daha kısadır. Bu durum da bakterilerin idrar torbasına daha kolay ulaşabilmelerine neden olmaktadır. İdrar yolu enfeksiyonu alt ve üst idrar yollarına bağlı olarak 2 gruba ayrılmaktadır:

  • Alt İdrar Yolu Enfeksiyonu

İdrar yolları enfeksiyonu olarak alt idrar yolunda meydana gelen bakteri oluşumları gösterilebilir. Alt idrar yolu enfeksiyonlarında yalnızca idrar yaparken yanma şikayetleri olabilir. Bu durumda üretraya bağlı bir enfeksiyondan bahsedilir. Bu durum ”üretrik” olarak adlandırılır. Alt idrar yolu enfeksiyonlarına neden olarak bel soğukluğu gösterilebilir. Aynı zamanda cinsel yolla bulaşan mikroorganizmalar, sonda kullanımı, kayganlaştırıcı kremler, cerrahi işlemler ve vajinal kremler de idrar yolu enfeksiyonu nedeni olabilir.

  • Üst İdrar Yolu Enfeksiyonu

İdrar yolu iltihabı üst idrar yollarında da görülebilmektedir. Tedavi edilmeyen alt idrar yolu enfeksiyonlarının zamanla mesaneden yukarı doğru çıkarak üst idrar yollarında enfeksiyon yaratması nedeniyle oluşur. Eğer enfeksiyon böbreklere ulaşırsa daha ciddi sorunlar görülebilir. Üst idrar yolu enfeksiyonların acilen tedavi edilmesi çok önemlidir.

En çok görülen idrar yolu enfeksiyonları şunlardır:

  • Sistit: Erkeklerde görülüyorsa mutlaka altta yatan farklı faktörler vardır. İdrar akım sıkıntısı, idrarı tam boşaltamama belirtileri ile kendini gösteren sistit, az sıvı almak, üşütmek, idrarını tutma yada kronik kabızlık nedenleriyle oluşabilir. Bol miktarda su içmek, genital temizliğe dikkat etmek, cinsel ilişki sırasında korunmak, pamuklu çamaşırlar giymek, yaz aylarında kalabalık havuzları tercih etmemek sistitin önüne geçebilir.
  • Prostatit: Prostat iltihabı olarak da bilinen prostatit, prostat dokusunun ve çevresindeki dokuların iltihaplanması ile ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Erkeklerde idrar yolları enfeksiyonu olarak en sık görülendir. Akut ve kronik şekilde olabilir. İdrarda yanma, sık idrara çıkma, yüksek ateş gibi belirtileri olan prostatit, antibiyotikler kullanılarak tedavi edilebilir.
  • Pyelonefrit: Pyelonefrit, idrar yoluyla böbreklere kadar ulaşmış enfeksiyon durumudur. Akut ve kronik şekilde olabilir. Vücutta titreme, künt ağrı, kilo kaybı ve yan ağrıları şeklinde kendini gösteren idrar yolu enfeksiyonu, antibiyotik ve cerrahi yöntemler kullanılarak tedavi edilir.
  • Orşit: Erkeklerde idrar enfeksiyonu olarak görülen, bir ya da iki testisin iltihaplanmasıdır. Genellikle kabakulak hastalığı kaynaklı görülür. Gonore (belsoğukluğu) veya Klamidya gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar da orşite neden olabilir. Testislerde şişme, bulantı, yüksek ateş ve peniste akıntı şeklinde kendini gösterir. Genellikle antibiyotik tedavisi ile ortadan kaldırılır.
  • Epididimit: Erkeklerde idrar yolu enfeksiyonu olarak gösterilen bir diğer rahatsızlık da epididimittir. Sperm üreticisi testislerin, sperm kanallarına gönderdiği kıvrımlı bir boru olan epididimin iltihaplanması durumudur. Cinsel yolla da bulaşabilen bu bakteriyel hastalık, ağrı, ateş, testiste şişme, titreme gibi belirtilerle kendini gösterir. İlaç tedavisi ile giderilmektedir.

İdrar yolu enfeksiyonları hemen herkesin hayatında 1 kez karşılaşabileceği hastalıklar arasındadır. Erkeklerde ve kadınlarda farklı şekilde gözlemlendiği ve idrar yolu sistemlerinin farklı olması dolayısıyla kişiye özel tedavi uygulanması şarttır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Teşhisi

İdrar yolları enfeksiyonu teşhis edilirken genel olarak idrar tahlili ve kültürü yapılır. Eğer taş ya da tümör şüphesi varsa ultrasonografi ve üriner sistem grafisi istenebilir. İdrar tahlilinde kırmızı kan hücrelerinin yapısı ve bakteri varlığı incelenir. İdrar tahlili ile belirti bulunamazsa şu yöntemler takip edilir:

  1. Görüntüleme testleri: Üriner sistem ultrason, BT taraması, MR taraması, radyasyon izleme veya X ışınlarıyla incelenir. İdrar yolu enfeksiyonu olup olmadığı araştırılır.
  2. Ürodinamik: İdrar yollarının idrarı ne kadar iyi depoladığı ve bıraktığı, herhangi bir sistematik bozukluk olup olmadığı incelenir.
  3. Sistoskopi: Mesane ve üretranın içinde, üretra yoluyla uzun ince bir tüp vasıtasıyla sokulan bir kamera lensi ile olası tümör varlığı incelenir.

Genellikle hastalarda idrar yolu enfeksiyonu tanısı için fiziksel muayene şüpheleri doğru çıkarsa da idrar tahlili yapmadan tanı koymak doğru değildir. İdrar yolu iltihabı tanısı konduğunda ise diğer dokuların zarar görmemesi için vakit kaybedilmeden tedaviye başlanmalıdır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here