İdrar Tahlili Nasıl Yapılır? Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

0
656
idrar tahlili nasıl yapılır

İdrar tahlili, genel olarak herhangi bir hastalık belirtisi olduğu durumlarda hastalığın tanısı için kullanılan yöntemlerden biridir. İdrar tahlili, idrarda var olan bakteri ve mikroorganizmaları değerlendirerek idrar yolu enfeksiyonlarından böbrek taşı rahatsızlıklarına kadar pek çok hastalık hakkında bilgi vermesi açısından önemlidir.

Normal idrar görünümü, yoğunluğu ve içerisindeki madde belirli bir şekilde olmaktadır. Normalin dışındaki idrar görünümü, yoğunluğu ve madde içeriği çeşitli hastalıkların habercisidir. İdrar tahlili, hastalık şüphesi olmadan sağlık durumunun değerlendirilmesi için rutin yapılan kontroller esnasında, gebelik kontrollerinde, cerrahi ameliyatların öncesinde de kullanılmaktadır.

Özellikle ürolojik hastalıkların tanısı için kullanılan idrar tahlili, karın ağrısı, sırt ağrısı, bel ağrısı, idrar yapamama ve benzeri durumlarda da oluşan rahatsızlıklara tanı koymak amacıyla doktor tarafından talep edilir. İdrarda belirlenen hastalığın teşhisi konduktan sonra tedavisi yapılır.

İdrar Tahlili Neden Yapılır?

Üroloji hekimlerinin sıklıkla başvurduğu tanı yöntemi olan idrar tahlili, farklı nedenlerden dolayı uygulanır. Bunlar:

  • Sağlık durumunun değerlendirilmesi için: Rutin kontroller sırasında, hamilelik durumunun tespitinde, cerrahi ameliyat öncesi hastanın genel sağlığının kontrolünde kullanılır.
  • Tanı koymak için: Sık idrara çıkılması, idrar yaparken sancı, idrarda kan olması, idrar yaparken yanma, karın ağrısı, sırt ağrısı, bel ağrısı gibi şikayetlere neden olan hastalığın teşhisi için idrar tahlili yapılır.
  • Hastalığın takibi için: Tahlil sonucu belirti gösteren bir hastalığın tedavisi sırasında hastalığın seyrinin incelenmesi için idrar tahlili yapılır.

İdrar tahlili sonuçları, kişinin hastalık tanısının koyulması açısından incelenerek uygun tedavi şeklini belirlemek açısından önemlidir.

En çok istenen idrar örnekleri

İdrar tahlili farklı tıp dallarında farklı şekillerde uygulanmaktadır. Ürolojide idrar tahlili ile gebelik için alınacak idrar tahlili aynı şartlar altında verilmemektedir. En çok istenen idrar tahlili çeşitleri ise şunlardır:

  • Random idrar tahlili: Random idrar tahlili, mikroskobik inceleme yapılması için istenen idrar tahlilidir. Günün herhangi bir saati verilebilir. Aç ya da tok karnına olmak fark etmeyecektir.
  • Sabah idrarı: Hastanın sabah ilk olarak yapacağı idrarın istendiği tahlil türüdür. Hasta yatmadan önce idrarını yapmalı ve sabah ilk idrarını da laboratuvar ortamında vermelidir.
  • Açlık İdrarı: Bu idrar sadece sabah verilmelidir. Günün herhangi bir saatinde aç karnına verilebilir.
  • 2 saatlik idrar örneği: Yemek yendikten 2 saat sonra alınan idrardır.
  • Glukoz tolerans idrar testi: Hastaya şekere yükleme testi yapıldıktan sonra verilen numune kabına idrar yapılması uygun olan testtir.
  • Pediyatrik idrar örneği: Kız ve erkek çocuklar için idrar örneği alınırken idrar yapacakları kabın genital bölgeye yapıştırılması şeklinde uygulanır.
  • Gebelik testi: Gebelik idrar testi, hamilelik durumunun olup olmadığının tespiti için yapılır.

İdrar tahlili sonuçları, yapılan testin türüne ve testte aranacak hastalıklara göre belirlenir. İdrar testi öncesi nelere dikkat etmeniz gerektiği doktorunuz tarafından belirtilecektir.

İdrar Tahlili Nasıl Yapılır?

İdrar tahlili nasıl yapılır sorunuza cevap verecek olursak öncelikli olarak yukarıdaki tahlil türlerinden hangisinin istendiğine göre idrar verme şartlarınızın değişeceğini belirtebiliriz. Aç ya da tok karnına, ilk ya da gün içindeki idrarınızın istenmesi şeklinde yapılacak olan tahlil, laboratuvar ortamında inceleme işlemi ile devam edecektir. Hastanede, klinikte ya da laboratuvar ortamında verilen idrar kaplarının doldurulması hastadan istenmektedir. Sonuçların belli olmasından sonra da doktorun yapacağı değerlendirmeyle birlikte hastanın durumuna uygun tedavi yöntemi tercih edilecektir.

İdrar Tahlili Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Peki idrar tahlili sonuçları ne demek? İdrar tahlili sonuçları hangi hastalıkları gösterir?

İdrar tahlili 3 açıdan incelenir:

  1. Fiziksel görüntüsünün incelenmesi. Rengi, yoğunluğu ve bulanıklığı
  2. Kimyasal (kimyasal bileşenler)
  3. Mikroskobik (bakteri ve hücre varlığı)

İdrarın rengi ve kokusu, berraklığı ve yoğunluğu, içindeki bakteriler ve mikroorganizmalar hastalıkların türünün göstergesi olmaktadır. Kullanılan ilaçlar, besinler, kristallerin varlığı, şeker hastalıkları ve kişinin genel sağlık sorunları idrar tahlili sonuçlarını etkilemektedir.

  1. Fiziksel analiz:

Renk: İdrar tahlili sonuçları açısından bakıldığında idrarın normal rengi açık sarı ve koyu sarı arasındadır. Yiyecek ve içecekler, böbrek ve şeker hastalıkları, susuz kalma durumu, idrarda kan bulunması idrarın rengini koyulaştırmaktadır.

Berraklık: Normal idrar berrak olmalıdır. İdrarda kan, bakteri, maya, kristal, parazit ya da iltihap bulunması bu berraklığı engellemektedir.

  1. Kimyasal analiz:

Yoğunluk: İdrar tahlili sonuçları incelendiğinde normal değerlerin 1005-1030 arasında olması gerekmektedir. İdrarın 1030’dan daha fazla yoğunluğa sahip olması anormal karşılanırken sebepleri arasında az su içilmesi, kusma, terleme veya ishal gibi etkenler görülebilir.

Asidite (pH): 4.6-8.0 arasında olması gerekir. İdrar tahlili sonucunda yüksek çıkan pH değeri, aşırı kusma, böbrek hastalıkları, idrar yolu enfeksiyonları ve astım gibi hastalıklardan kaynaklanabilir.

Protein: İdrarda protein bulunmamaktadır. Bulunduğu taktirde enfeksiyonlar, kanser, tansiyon yüksekliği, şeker hastalığı, böbrek hastalıkları, lösemi ve kalp yetmezliği durumları düşünülmelidir.

Glukoz: İdrarda şeker bulunmamaktadır. İdrar tahlili sonucu alındığında şeker görülmesi; şeker hastalığı, böbreküstü bezi hastalıkları, çeşitli zehirlenmeler nedeniyle olabilir.

Keton: İdrar sonuçlarında keton olması şeker hastalığı, aşırı alkol kullanımı ya da aç kalma kaynaklı olabilir.

Nitrit: Normal idrarda nitrit bulunmaz. Bulunması halinde enfeksiyon durumundan söz edilebilir.

Bilirubin: İdrarda bilirubin bulunmaz. Bulunmasının nedeni karaciğer hastalıkları olarak düşünülebilir.

  1. Mikroskopik analiz:

Akyuvar: İdrar tahlili sonucu yüksek akyuvar çıkması mesane tümörleri, böbrek iltihabı gibi durumlarda görülebilir.

Alyuvar: İdrar tahlili sonuçları içinde alyuvar sayısının fazla olması böbrek taşlarına, böbrek iltihaplarına, böbrek ve mesane tümörlerine işaret edebilir.

Kristaller: İdrar tahlili sonucunda kristal bulunması taş veya kum olduğunu gösterebilir.

Hücreler: İdrar yollarının herhangi bir yerinde kanser hücreleri bulunabilir.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda idrar tahlili değerlendirilerek hastalıkların tanısı konur. Ardından tedavi aşamasına geçilerek kişiye uygun yöntemler belirlenir.

İdrar Tahlili Aç Karnına Mı Yapılır?

İdrar tahlili aç karnına mı yapılır sorusu, idrar tahlili yaptıracak olan herkesin yanıt aradığı sorulardan biridir. İdrar tahlili öncesi doktorunuz tarafından aç karnına ya da tok karnına idrar verip vermeyeceğiniz netleştirilecektir.

İdrar Tahlili Sonucu Ne Zaman Çıkar?

İdrar tahlili sonucu ne zaman çıkar sorusu da merak edilen sorulardan biridir. İdrar tahlilinin ne için yapıldığı ve hangi hastalıkların varlığı açısından inceleneceği sonuç süresini değiştirecektir. İdrar tahlili sonuçları genel olarak aynı gün çıkarken idrar kültürü daha uzun sürmektedir. Doktorunuzdan konu hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.

İdrar Tahlili Verilirken Nelere Dikkat Edilir?

İdrar tahlili öncesinde ellerinizin temiz olduğundan emin olmalısınız. Ardından genital bölgeyi temizlemeli ve kurutmalısınız. İlk idrarı tuvalete yaptıktan sonra kalanı verilen kaba yapmalı, geri kalan idrarı da tuvalete yapılmalısınız.

İdrar tahlili verildikten sonra idrar numunesini incelemesi sonucunda doktor tarafından istenilen değerlere bakılacaktır. Belirlenen hastalıkların tedavisi için vakit kaybetmeden harekete geçilecektir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here