Böbrek Taşı Nedir ve Neden Oluşur?

0
419
böbrek taşı nedir

Böbrek taşı; böbrek kanallarının içerisinde oluşan mineral içerikli sert kitlelerdir. İdrarın üretimi ve böbrekten dışarı atılması sırasında içinde idrarın içindeki kristallerin kümeleşmesinin sonucu oluşmaktadır. Normal şartlarda kristaller idrar yolundan problemsiz bir şekilde atılırlar. Ancak farklı nedenlerle bu kristaller birleşirse atılımı mümkün olmayarak taşlaşma görülür.

Böbrek taşı oluşumunu; kalsiyum, magnezium, oksalat gibi kristaller arttırmaktadır. Günümüzde %4-15 arasında değişen oranlarla görülen böbrek taşı ABD’de ve Avrupa’da %5-10 oranındadır.

Böbrek Taşı Çeşitleri

Böbrek taşları farklı türlerde olduğu için doğru tedavinin uygulanması için taş türünün bilinmesi gerekmektedir. En sık görülen böbrek taşı çeşitleri:

  • Sistin böbrek taşı: Bu tür böbrek taşı, sistinüri bozukluğu olan kişilerde ortaya çıkabilir. Kalıtsal olan sistin böbrek taşı, hem kadınlarda hem de erkeklerde görülebilir.
  • Kalsiyum böbrek taşı: En sık görülen böbrek taşı türüdür. 20 – 30 yaş arası erkeklerde görülür. Kalsiyumun, fosfat, karbonat veya oksalat gibi maddelerle birleşmesinden ortaya çıkarlar.
  • Ürik asit taşları: Erkeklerde daha sık görülen böbrek taşı türünün oluşmasında kemoterapi veya gut rol oynamaktadır.
  • Strüvit taşlar: Mesaneyi, böbreği ve üreterleri tıkayabilecek büyüklükte olan böbrek taşı türüdür.

Böbrek taşı çeşitleri kadın ve erkeklerde farklı nedenlerden kaynaklı görülebilir. Yapılacak tarama ve testler sonucunda böbrek taşının nedenleri ortaya çıkarılarak tedavi şekli belirlenebilir.

Böbrek Taşının Nedenleri ve Risk Faktörleri

Böbrek taşı nasıl oluşur diyenler için genetik faktörlerden yaşam şekline kadar her türlü etkenin hastalık oluşumuna etki ettiğini söyleyebiliriz. Böbrek taşı riskini arttıran faktörlerin bir kısmı kişinin hakim olabileceği ya da değiştirebileceği türden olsa da bir kısmı metabolik özellikler, genetik yatkınlık, ırk ve çevresel faktörler olmaktadır. Burada atılacak en doğru adım hastalığın risk faktörlerinin doğru belirlenmesi ve etkin tedavi şeklinin oluşturulmasıdır.

Belli başlı böbrek taşı nedenleri şunlardır:

  • Yaş ve Cinsiyet

Böbrek taşı sebepleri arasında ilk olarak yaş faktörü gelmektedir. Böbrek taşları en çok 20 – 50 yaşları arasında oluşmaktadır. Erkeklerde kadınlardan yaklaşık 2 kat daha fazla görülmektedir. Yaş ile birlikte böbreklerin işlevinde görülen azalma taş oluşumu riskini arttırmaktadır.

  • Kalıtım ve Aile Faktörü

Böbrek taşı oluşumu nedenleri arasında genetik faktörlerin etkisi büyüktür. Ailede böbrek taşı hikayesi olanlarda böbrek taşının görülme riski daha fazladır.

  • Coğrafi ve İklimsel Faktörler

Yapılan araştırmalara göre tropikal bölgelerde, dağlık alanlarda ve çöllerde böbrek taşı görülen kişi sayısı fazladır. Sıcaklık arttıkça taş oluşma riski artmaktadır. Türkiye’de Güneydoğu Anadolu ve Ege bölgesinde Karadeniz, İç ve Doğu Anadolu bölgelerine göre daha çok görülmektedir.

  • Sıvı Tüketimi ve Beslenme Alışkanlığı

Böbrek taşının sebepleri arasında günlük sıvı alımının az olması da yer almaktadır. Buna bağlı olarak idrar miktarının azalması taş oluşumunu azaltmaktadır.

  • Böbrek Şekil Bozuklukları

Böbreklerdeki şekil bozuklukları, metabolik hastalıklar taş oluşumu riskini arttırmaktadır. Renal Tubuler Asidoz, Meduller Süngör Böbrek vb. böbrek hastalıkları, böbreğin şekil ve fonksiyon bozuklukları, geçirilmiş böbrek ameliyatları, idrar yolu darlıkları taş oluşumunu arttırmaktadır. Ayrıca şeker hastalığı, obezite ve metabolik sendrom da böbrek taşı riskini yükseltmektedir.

  • İdrar Yolu Enfeksiyonları

Böbrek taşı nasıl oluşur diyenler için ekstra bir faktör olarak idrar yolu enfeksiyonları ve idrar akışını engelleyen darlık ve tıkanıklık gibi durumları da gösterebiliriz.

  • Mesleki Faktörler

Böbrek taşları genellikle hareketsiz çalışma hayatı olanlarda, masa başı çalışanlarda daha sık görülmektedir. Egzersiz ve spor yapmak böbrek taşı oluşumunu engellediği için hareketsiz iş hayatı olanların mutlaka spor yapması gerekir.

  • Kullanılan İlaçlar

Kemik erimesi nedeniyle kullanılan ilaçlar, tansiyon ilaçları ve bazı vitaminler böbrek taşı riskini arttırmaktadır.

Böbrek taşı nasıl oluşur endişesi taşıyanlar doktorlarından detaylı bilgi alabilirler. Böbrek taşının risk faktörleri ve nedenleri belirlendiğinde tedavi süreci daha hızlı sonuçlanacağı için mutlaka erken tanı konusunda hassas olunmalıdır.

Böbrek Taşı En Fazla Kimlerde Görülür?

Peki böbrek taşı en fazla kimlerde görülüyor? Kimler risk altında?

  • Sıcak iklim koşullarında yaşayan kişilerde
  • Sporcularda
  • Yoğun egzersiz yapan kişilerde
  • Sıvı tüketimi az olan kişilerde
  • Bazı ince bağırsak hastalıkları ve ameliyatı geçirmiş olan hastalarda
  • 20-50 yaş aralığında
  • Ailesinde genetik yatkınlığı bulunanlarda
  • Fazla hareket edilmeyen işlerde çalışanlar ve yatalak hastalarda
  • Protein ağırlıklı beslenen kimselerde yada protein diyeti yapanlarda
  • Kalsiyum, D ve C vitamini kullananlarda
  • İdrar söktürücü, antseptik ilaçlar kullananlarda daha sık görülmektedir.

Böbrek taşları yukarıdaki koşullara sahip olanlarda daha sık görülse de bazı durumlarda hiçbir etken olmayan kişilerde de görülmektedir. Bu nedenle herkesin sağlıklı bir yaşam şekline sahip olması, bol sıvı tüketmesi, egzersiz yapması ve doğru beslenmesi gerekmektedir.

Böbrek Taşı En Çok 20-50 Yaşları Arasında Görülüyor

Böbrek taşı neden oluşur sorunuza cevap verebildiysek böbrek taşlarının her yaş grubunda görüldüğünü belirtebiliriz. Ancak sıklıkla 20 – 50 yaşları arasında rastlandığın bilmekte fayda var. Hareketsiz çalışma hayatı, egzersiz yapmamak, lifli gıdaları tüketmemek ve aşırı tuz tüketmek böbrek taşı oluşumu ihtimalini arttırmaktadır.

Yaz Aylarında Böbrek Taşına Daha Sık Rastlanıyor

Sürekli sıcağa maruz kalan kişilerde böbrek taşı oluşumu riski daha fazladır. Terleme nedeniyle sıvı kaybının artması böbrek taşı nedenleri arasında yer almaktadır. Özellikle ailesinde üriner sistem taş hastalığı olanlar mümkün olduğunca sıcaktan uzak durmalıdır.

Böbrek taşı nedenleri kişiden kişiye değiştiği için incelenmesi ve üzerinde durulması gereken bir konudur. Her böbrek taşı aynı şekilde görülmeyeceği için kişinin böbrek taşı taramalarının yukarıdaki risk faktörlerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here